Το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Θεσσαλονίκης, και το Michael and Kitty Dukakis Center for Public and Humanitarian Service του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Ανατόλια διοργανώνουν την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, στις 19:00, ανοιχτή διάλεξη της Καθηγήτριας Gonda Van Steen, κατόχου της Έδρας Κοραή Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Φιλολογίας στο King’s College London, με θέμα «Υιοθετημένοι ελληνικής καταγωγής και το ελληνικό κράτος: Από τον αποκλεισμό στη συμπερίληψη». Η εκδήλωση θα φιλοξενηθεί στην Αίθουσα Εκδηλώσεων «Ντίνος Χριστιανόπουλος» της Κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης Θεσσαλονίκης, και θα διεξαχθεί στην αγγλική γλώσσα, με διαδοχική διερμηνεία στην ελληνική γλώσσα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, και έως τα μέσα της δεκαετίας του 1970, περίπου 4.000 παιδιά που γεννήθηκαν στην Ελλάδα δόθηκαν για υιοθεσία στο εξωτερικό, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ολλανδία και στη Σουηδία. Η φτώχεια, οι συνέπειες του πολέμου και το κοινωνικό στίγμα της εκτός γάμου μητρότητας οδήγησαν πολλές οικογένειες στον αποχωρισμό, συχνά υπό πίεση ή χωρίς πλήρη επίγνωση ότι τα παιδιά τους θα έφευγαν οριστικά από τη χώρα. Επί δεκαετίες, οι υιοθετημένοι αυτοί συναντούσαν σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια όταν αναζητούσαν τα αρχεία της υιοθεσίας τους, τις βιολογικές τους οικογένειες ή την αναγνώρισή τους από το ελληνικό κράτος.
Η Καθηγήτρια Van Steen έχει μελετήσει συστηματικά αυτό το λιγότερο γνωστό κεφάλαιο της μεταπολεμικής ελληνικής ιστορίας. Το βιβλίο της Adoption, Memory, and Cold War Greece: Kid pro quo? (University of Michigan Press, 2019· ελληνική έκδοση: Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα, Ποταμός, 2021) έχει αναδείξει, μέσα από εκτεταμένη αρχειακή έρευνα και προσωπικές μαρτυρίες, πώς οι διακρατικές υιοθεσίες συνδέθηκαν με την πολιτική και ανθρωπιστική συγκυρία του Ψυχρού Πολέμου. Σε πρόσφατο τόμο που η ίδια επιμελήθηκε, εξετάζει το έργο του Αμερικανού κοινωνικού λειτουργού Charles Schermerhorn στη Θεσσαλονίκη, την περίοδο 1946 – 1951, φωτίζοντας πτυχές της ιστορίας της ίδιας της πόλης που φιλοξενεί τη διάλεξη.
Πέρα από την ακαδημαϊκή έρευνα, η Καθηγήτρια Van Steen πρωτοστάτησε, μαζί με τη Dr. Mary Cardaras, υιοθετημένη ελληνικής καταγωγής, στην εκστρατεία Nostos for Greek-Born Adoptees, η οποία συγκέντρωσε περισσότερες από 75.000 υπογραφές διεθνώς. Η κινητοποίηση αυτή συνέβαλε στη νομοθετική πρωτοβουλία του 2025 για την αποκατάσταση και ανάκτηση της ελληνικής ιθαγένειας από τα υιοθετημένα παιδιά του Ψυχρού Πολέμου και του Εμφυλίου και διευκόλυνε την πρόσβασή τους σε αρχεία σχετικά με την υιοθεσία τους. Στη διάλεξή της στη Θεσσαλονίκη θα παρουσιάσει τη διαδρομή από τη μακρόχρονη σιωπή και τον αποκλεισμό προς την αναγνώριση και τη συμπερίληψη, αλλά και τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Η Gonda Van Steen θα συνομιλήσει με τη Δρα Αίγλη Μπρούσκου, ομότιμη αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο American College of Thessaloniki (ACT), ερευνήτρια με ειδίκευση στην ιστορία των ιδρυμάτων παιδικής προστασίας, της υιοθεσίας και της κοινωνικής φροντίδας στη σύγχρονη Ελλάδα, και συγγραφέας του βιβλίου Λόγω της κρίσεως σας χαρίζω το παιδί μου (εκδ. ΣΥΜΕΠΕ, 2015), και τη Μίνα Φιλιοπούλου, δικηγόρο παρ’ Αρείω Πάγω, ειδικευμένη στο Οικογενειακό Δίκαιο, και Πρόεδρο της Εφορευτικής Επιτροπής του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου.
Την εκδήλωση θα συντονίσει ο Δρ Χρήστος Αληπράντης, Εκτελεστικός Διευθυντής του Michael and Kitty Dukakis Center.
- Η Gonda Van Steen κατέχει από το 2018 την Έδρα Κοραή Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Φιλολογίας στο King’s College London, όπου διευθύνει το Centre for Hellenic Studies· είναι η πρώτη γυναίκα που κατέχει τη θέση. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στη Γάνδη και έλαβε το διδακτορικό της από το Πανεπιστήμιο Princeton. Προηγουμένως κατείχε την Έδρα Cassas Ελληνικών Σπουδών στο University of Florida και διετέλεσε πρόεδρος του Modern Greek Studies Association. Το έργο της καλύπτει την πρόσληψη της αρχαιότητας στη νεότερη Ελλάδα, το θέατρο υπό τη δικτατορία και την ιστορία των μεταπολεμικών υιοθεσιών.
Ημερομηνία και ώρα: Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00
Χώρος: Αίθουσα Εκδηλώσεων «Ντίνος Χριστιανόπουλος», Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, Εθνικής Αμύνης 27 & Αλεξάνδρου Σβώλου
Είσοδος: Ελεύθερη με ηλεκτρονική δήλωση συμμετοχής
Γλώσσα διάλεξης: Αγγλικά
Πληροφορίες: dukakis-center@act.edu
