Εγκαταλελειμμένα Οχήματα

Πρόκειται για οχήματα που έχουν εγκαταλειφθεί σκόπιμα ή από αμέλεια από τους ιδιοκτήτες τους σε δρόμους ή σε άλλα σημεία της πόλης και αντιμετωπίζονται με ειδική νομοθεσία, ώστε να αποσύρονται με τις λιγότερες δυνατές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. 

Με το Προεδρικό Διάταγμα 116/2004 θεσπίστηκε νομοθεσία απόσυρσης ειδικά για τα επιβατηγά οχήματα[1] και για τα μικρά φορτηγά[2]. 

Ο Δήμος έχει αρμοδιότητα να προωθεί προς αποσυναρμολόγηση, καταστροφή και μερική ανακύκλωση οχήματα, αφού πρώτα τα χαρακτηρίσει ως εγκαταλειμμένα. 

Ένα όχημα (επιβατηγό ή μικρό φορτηγό) χαρακτηρίζεται από το Δήμο (σύμφωνα με το νόμο) ως εγκαταλελειμμένο όταν: 

«α) εγκαταλείπεται σε δημόσιους, δημοτικούς ή κοινοτικούς δρόμους στους οποίους απαγορεύεται η στάθμευση, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από 30 ημέρες,  

β) εγκαταλείπεται σε άλλους δημόσιους, δημοτικούς ή κοινοτικούς ή λιμενικούς κοινόχρηστους ή μη χώρους και οδούς για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από 90 ημέρες, και χωρίς την άδεια της αρμόδιας Υπηρεσίας ή Αρχής , 

γ) εγκαταλείπεται σε ιδιωτικούς χώρους χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση του κυρίου ή νομέα του χώρου κατά δήλωσή του, 

δ) αποτελεί γενικά κίνδυνο για το περιβάλλον , την υγεία και την ασφάλεια των κατοίκων, καθώς και για την δημόσια ή ιδιωτική περιουσία , ιδίως όταν λόγω της καταστάσεως που βρίσκεται δεν δύναται να ανταποκριθεί στον σκοπό για τον οποίο προορίζεται.» (Άρθρο 2 παράγρ.2 του ΠΔ116/2004) 

Αντίστοιχα κριτήρια και διαδικασίες ισχύουν και για τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς και μηχανήματα (δίκυκλα, ρυμουλκούμενα, μηχανήματα έργου, πλοιάρια κλπ) σύμφωνα με την ΚΥΑ1002901-2002 (ΦΕΚ57Β’). Περιπτώσεις: α) 10 μέρες, β) 20 μέρες

Παραθέτουμε μερικά εύλογα ερωτήματα και απαντήσεις σχετικά με τις αρμοδιότητες του Δήμου, που συχνά δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις και προσδοκίες: 

Ερώτηση: Σε τι χρησιμεύει η παρέμβαση και οι έλεγχοι του Δήμου σχετικά με τα εγκαταλελειμμένα οχήματα;

Απάντηση: Σύμφωνα με το Π.Δ. 116/2004, ο Δήμος, και ειδικότερα η Διεύθυνση Ανακύκλωσης και Σχεδιασμού Διαχείρισης Απορριμμάτων, διενεργεί ελέγχους σε κοινόχρηστους και λοιπούς ελεύθερους χώρους εντός των διοικητικών του ορίων για τον εντοπισμό οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους (ΟΤΚΖ). Τα οχήματα αυτά οφείλουν να προωθούνται προς επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή άλλες μορφές αξιοποίησης, μέσω εξειδικευμένων και νομίμως αδειοδοτημένων μονάδων του συστήματος της ΕΔΟΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, η ανεξέλεγκτη εγκατάλειψή τους ενέχει σοβαρούς περιβαλλοντικούς κινδύνους, λόγω της διασποράς τόσο ανακυκλώσιμων υλικών (όπως μέταλλα και πλαστικά) όσο και επικίνδυνων ουσιών (όπως καταλύτες και ορυκτέλαια), επιβαρύνοντας το αστικό περιβάλλον.

Ερώτηση: Ο Δήμος «αποσύρει» εγκαταλελειμμένα οχήματα, για να δημιουργήσει νέες θέσεις στάθμευσης;

Απάντηση: Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (Π.Δ. 116/2004), ο Δήμος υποχρεούται να εφαρμόζει διαδικασία ελέγχου εντός των διοικητικών του ορίων για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Τα οχήματα αυτά συχνά καταλαμβάνουν θέσεις νόμιμης στάθμευσης, οι οποίες αποδεσμεύονται με την απομάκρυνσή τους, ωστόσο η απελευθέρωση χώρων στάθμευσης δεν αποτελεί τον κύριο σκοπό των ενεργειών του Δήμου, αλλά συνέπεια της εφαρμογής της νομοθεσίας και της προστασίας του αστικού περιβάλλοντος.

Ερώτηση: Ο Δήμος υποχρεούται να αναζητά τους ιδιοκτήτες των οχημάτων, να τους ενημερώνει και να εξαντλεί τα χρονικά περιθώρια αναμονής, που επιβάλλει ο νόμος;

Απάντηση: Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τα Οχήματα στο Τέλος Κύκλου Ζωής (ΟΤΚΖ), ο Δήμος υποχρεούται να ακολουθεί συγκεκριμένη διαδικασία διαχείρισης των εγκαταλελειμμένων οχημάτων.

Ειδικότερα, σε περίπτωση που τα οχήματα φέρουν πινακίδες κυκλοφορίας, ο Δήμος οφείλει να αναζητά, μέσω του αρχείου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, τα στοιχεία των ιδιοκτητών τους και να προβαίνει στην προβλεπόμενη ενημέρωσή τους, θέτοντας την απαιτούμενη προθεσμία για την απομάκρυνση του οχήματος. Κατά το διάστημα αυτό, τηρούνται τα χρονικά όρια που προβλέπονται από τη νομοθεσία πριν από την περαιτέρω διαχείριση του οχήματος.

Σε περίπτωση που τα οχήματα δεν φέρουν πινακίδες κυκλοφορίας ή δεν είναι δυνατός ο εντοπισμός του ιδιοκτήτη, ο Δήμος προβαίνει στη διαδικασία χαρακτηρισμού τους ως εγκαταλελειμμένων, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες ενέργειες (επικόλληση ειδικής σήμανσης/ειδοποίησης και τήρηση των σχετικών προθεσμιών). Εφόσον παρέλθουν άπρακτες οι νόμιμες προθεσμίες, τα οχήματα χαρακτηρίζονται ως ΟΤΚΖ και απομακρύνονται, προωθούμενα σε εγκεκριμένα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης μέσω αδειοδοτημένων φορέων (ΕΔΟΕ), για περιβαλλοντικά ορθή επεξεργασία και ανακύκλωση.

Ερώτηση: Τι σημαίνει η επικόλληση προειδοποιητικού (πορτοκαλί) σήματος του Δήμου σε ένα όχημα;

Απάντηση: Σημαίνει ότι ο Δήμος, μετά από καταγγελία, έχει ξεκινήσει τη διαδικασία ελέγχου του οχήματος ως πιθανώς εγκαταλελειμμένου. Ο ιδιοκτήτης του θα πρέπει να φροντίσει να μην ξεπεραστούν τα χρονικά όρια και χαρακτηριστεί από την υπηρεσία το όχημά του ως εγκαταλελειμμένο Βλ. Παρ. 6.21 του Κανονισμού Καθαριότητας (ΑΔΑ ΨΒ67ΩΡ5-ΨΚ4)

Σε περίπτωση που υφίστανται αιτιολογημένες συνθήκες παρατεταμένης ακινησίας ενός οχήματος στη συγκεκριμένη θέση, συστήνεται να ληφθεί μέριμνα, ώστε να μην ξεπεραστούν τα νόμιμα όρια χαρακτηρισμού του ως εγκαταλελειμμένου.

Ερώτηση: Τι σημαίνει η επικόλληση ειδικού (κόκκινου ή πράσινου) σήματος του Δήμου σε ένα όχημα;

Απάντηση: Η επικόλληση ειδικού σήματος από τον Δήμο υποδηλώνει ότι το όχημα έχει καταγραφεί ως εγκαταλελειμμένο και έχει ενταχθεί στη σχετική διαδικασία ελέγχου. Το σήμα λειτουργεί ως επίσημη ειδοποίηση προς τον ιδιοκτήτη για την υποχρέωση απομάκρυνσης του οχήματος εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Ειδικότερα, εφόσον δεν υπάρξει ανταπόκριση, το όχημα περιέρχεται στην κατοχή του Δήμου ως Όχημα στο Τέλος Κύκλου Ζωής (ΟΤΚΖ) μετά την πάροδο 45 ημερών, ενώ για δίκυκλα και λοιπά ελαφρά μεταφορικά μέσα η αντίστοιχη προθεσμία είναι 15 ημέρες. Στη συνέχεια, το όχημα προωθείται προς επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή άλλη μορφή περιβαλλοντικά ορθής αξιοποίησης μέσω αδειοδοτημένων φορέων.

Επισημαίνεται ότι ο χαρακτηρισμός ενός οχήματος ως εγκαταλελειμμένου δεν σχετίζεται με την ύπαρξη ή μη ασφάλισης, την καταβολή τελών κυκλοφορίας ή την κατοχή κάρτας μόνιμου κατοίκου.

Ερώτηση: Ο Δήμος επιβάλλει πρόστιμα στους ιδιοκτήτες εγκαταλελειμμένων οχημάτων;

Απάντηση: Σύμφωνα με τον ισχύοντα Κανονισμό Καθαριότητας του Δήμου Θεσσαλονίκης, προβλέπεται η επιβολή διοικητικών προστίμων στους ιδιοκτήτες εγκαταλελειμμένων οχημάτων, εφόσον αυτοί εντοπίζονται, μετά την επικόλληση του ειδικού σήματος και την παρέλευση των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Η παράβαση αφορά την εγκατάλειψη οχήματος, δικύκλου ή άλλου μηχανοκίνητου μέσου σε κοινόχρηστο ή άλλο χώρο και το πρόστιμο καταλογίζεται στον ιδιοκτήτη. Επιπλέον, επιβάλλεται πρόστιμο και σε περίπτωση καταστροφής, αφαίρεσης ή παράνομης αποκόλλησης του ειδικού σήματος που τοποθετείται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου.

__________

[1] Οχήματα που προορίζονται για τη μεταφορά προσώπων και φέρουν κατ’ ανώτατο όριο, εκτός της θέσης του οδηγού, έως οκτώ θέσει καθήμενων.

[2] Οχήματα που προορίζονται για μεταφορά εμπορευμάτων και έχουν μέγιστο βάρος, που δεν υπερβαίνει τους 3,5 τόνους

η διαδικασία απομάκρυνσης

Γενικά: 

Ένα όχημα (επιβατηγό ή μικρό φορτηγό) χαρακτηρίζεται από το Δήμο (σύμφωνα με το νόμο) ως εγκαταλελειμμένο όταν: 

«α) εγκαταλείπεται σε δημόσιους, δημοτικούς ή κοινοτικούς δρόμους στους οποίους απαγορεύεται η στάθμευση, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από 30 ημέρες,  

β) εγκαταλείπεται σε άλλους δημόσιους, δημοτικούς ή κοινοτικούς ή λιμενικούς κοινόχρηστους ή μη χώρους και οδούς για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από 90 ημέρες, και χωρίς την άδεια της αρμόδιας Υπηρεσίας ή Αρχής , 

γ) εγκαταλείπεται σε ιδιωτικούς χώρους χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση του κυρίου ή νομέα του χώρου κατά δήλωσή του, 

δ) αποτελεί γενικά κίνδυνο για το περιβάλλον , την υγεία και την ασφάλεια των κατοίκων, καθώς και για την δημόσια ή ιδιωτική περιουσία , ιδίως όταν λόγω της καταστάσεως που βρίσκεται δεν δύναται να ανταποκριθεί στον σκοπό για τον οποίο προορίζεται.» (Άρθρο 2 παράγρ.2 του ΠΔ116/2004) 

Αντίστοιχα κριτήρια και διαδικασίες ισχύουν και για τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς και μηχανήματα (δίκυκλα, ρυμουλκούμενα, μηχανήματα έργου, πλοιάρια κλπ) σύμφωνα με την ΚΥΑ1002901-2002 (ΦΕΚ57Β’). Περιπτώσεις: α) 10 μέρες, β) 20 μέρες

Αν ένα όχημα χαρακτηριστεί ως «εγκαταλελειμμένο» από τον Δήμο και δεν το αναζητήσει ο ιδιοκτήτης του, μετά από κάποιο διάστημα θεωρείται Όχημα στο Τέλος Κύκλου Ζωής του (ΟΤΚΖ) και οδηγείται σε κατάλληλη μονάδα για αποσυναρμολόγηση, καταστροφή και ανακύκλωση μερών του. 

Ειδικότερα ο Δήμος ακολουθεί τα παρακάτω βήματα: 

Καταγράφει αιτήματα πολιτών, αναφορές της Ελληνικής Αστυνομίας, της Δημοτικής Αστυνομίας και άλλων φορέων για οχήματα, που μοιάζουν να είναι εγκαταλειμμένα. 

Ανάλογα με τις παραπάνω προϋποθέσεις (α, β, γ, δ), μετά από το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ο Δήμος μπορεί να χαρακτηρίσει ένα όχημα εγκαταλελειμμένο σε συγκεκριμένη θέση. 

Τότε, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ΠΔ116/2004, επικολλά πάνω του ειδικό αυτοκόλλητο, ώστε να ενημερωθεί ο τυχόν ιδιοκτήτης του. Ταυτόχρονα, ο Δήμος ζητά ενημέρωση από την Ελληνική Αστυνομία για περιπτώσεις εμπλοκής του οχήματος σε εγκληματική ενέργεια. Αν το όχημα φέρει πινακίδες, πρέπει ο Δήμος να αναζητήσει τον ιδιοκτήτη του μέσα από ειδική εφαρμογή και να μεριμνήσει για την ενημέρωσή του. 

Μέσα σε 45 μέρες από την επικόλληση του ειδικού αυτοκόλλητου (βλ. 15 μέρες για δίκυκλα κλπ), εάν το όχημα δεν αποσυρθεί από τον ιδιοκτήτη του, περιέρχεται στην κατοχή του Δήμου. Τότε ο Δήμος υποχρεούται να παραδώσει το όχημα σε εγκεκριμένο σύστημα συλλογής (ΟΤΚΖ) της περιοχής του για τα περαιτέρω. Το όχημα παραμένει για 10 μέρες στο σημείο συλλογής. Σ αυτό το διάστημα, αν το όχημα αναζητηθεί από τον ιδιοκτήτη του, αυτός μπορεί να το παραλάβει μόνο, αν καταβάλλει τη δαπάνη απομάκρυνσης και αποθήκευσης. 

Σημειώνεται ότι αμέσως μετά την παρέλευση 45 ημερών από την επικόλληση του ειδικού σήματος ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΛΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ανάκτησης του οχήματος από τον ιδιοκτήτη του, αφού ο Δήμος κατέχει νόμιμα το όχημα και υποχρεούται να το αποσύρει. Αυτό σημαίνει ότι εντός του διαστήματος των 45 ημερών ο ιδιοκτήτης του θα πρέπει οπωσδήποτε να το αποσύρει, επειδή ο Δήμος το έχει ήδη χαρακτηρίσει “εγκαταλελειμμένο”. Η μετακίνησή του σε κοντινή απόσταση δεν αναιρεί τον χαρακτηρισμό του οχήματος και ο τυχόν ιδιοκτήτης του επιβάλλεται, σύμφωνα με το νόμο, να το αποσύρει από τις οδούς της πόλης και τους δημοτικούς κοινόχρηστους χώρους. Διαφορετικά, θα πρέπει να το φροντίσει και να το κινεί κανονικά.

Μετά την επεξεργασία, τεμαχισμό και διάθεση του ΟΤΚΖ ακολουθούν διαδικασίες για την παράδοση των πινακίδων του. Επίσης, η αρμόδια Διεύθυνση του Δήμου παραλαμβάνει και διατηρεί τα πιστοποιητικά καταστροφής, για να τα παραδώσει, αν χρειαστεί, σε τυχόν ενδιαφερόμενους πολίτες.